زمین در حال بلعیدن یک اقیانوس است... دانشمندان در زیر ایران چه چیزی کشف کردند؟
این کشف با یک مرحله گذار قابل توجه در تاریخ پوسته زمین مرتبط است.
یک مطالعه بینالمللی، شامل محققانی از چین، ایران و فرانسه، شواهد زمینشناسی غیرمعمولی را در زیر جنوب شرقی ایران کشف کرده است که دو پارگی در یک صفحه تکتونیکی عظیم در حال فرورانش به گوشته زمین را مستند میکند. جزئیات این تحقیق در مجله Nature Geoscience منتشر شده است.
این کشف با یک مرحله گذار قابل توجه در تاریخ پوسته زمین مرتبط است، زمانی که یک اقیانوس باستانی به نام نئوتتوس به یک منطقه برخورد بین دو توده قارهای تبدیل میشود. در طول این فرآیند، صفحه اقیانوسی همچنان به اعماق زیاد فرو میرود در حالی که اقیانوس بالای آن شروع به عقبنشینی میکند. سپس قارهها به هم نزدیکتر میشوند و بخشی از پوسته قارهای شروع به ورود به منطقه فرورانش میکند و تعادل نیروها را تغییر میدهد و پارگیهایی را در صفحه فرورانش ایجاد میکند.
تفاوتها در کجا نهفته است؟
محققان از توموگرافی لرزهای، روشی مشابه سیتیاسکن در پزشکی اما متکی بر امواج لرزهای، برای ایجاد تصاویر سهبعدی از ساختارهای عمیق استفاده کردند. تصاویر تفاوت اساسی بین مناطق مکران و زاگرس را نشان دادند:
در مکران (جنوب شرقی ایران): صفحه اقیانوسی همچنان تا عمق حداقل ۴۵۰ کیلومتر فرو میرود و به نظر میرسد که پیوستگی خود را در گوشته حفظ میکند.
در زاگرس (غربیترین نقطه منطقه مورد مطالعه): صفحه قارهای فرورونده از عمق ۳۰۰ کیلومتر تجاوز نکرد، که نشان دهنده تغییر در رفتار فرورانش با ورود پوسته قارهای با چگالی کمتر به منطقه فرورانش است.
دو الگوی مختلف شکستگی
نتایج مطالعه دو الگوی پارگی صفحه فرورونده را نشان میدهد: الگوی اول مربوط به گذار از فرورانش یک صفحه اقیانوسی به شروع برخورد قارهای به دلیل ورود پوسته قارهای به منطقه فرورانش است. این امر مانع از ادامه فرورانش صفحه شده و منجر به جدایی بخشهایی از آن میشود. الگوی دوم مربوط به تعاملات تکتونیکی محلی در نقطهای است که گودال مکران با مرز تبدیلی برخورد میکند. محققان شواهدی از پارگی دوم را مشاهده کردند که در نزدیکی محل اتصال مرز آغاز شد و سپس با پیشروی صفحه قارهای به سمت شمال، به سمت جنوب گسترش یافت.
مرز دگرگونی در اینجا به منطقهای اشاره دارد که در آن دو صفحه به جای فرورانش مستقیم، به صورت افقی در کنار یکدیگر حرکت میکنند. محققان معتقدند که تقاطع این الگوهای تکتونیکی، نقطه ضعفی را نشان میدهد که منجر به پارگی اولیه و گسترش بعدی آن شده است.
آیا این موضوع پیامدهایی برای سطح و زندگی روزمره دارد؟
اگرچه این رویدادها در اعماق زیاد و دور از سطح رخ میدهند، پارگی صفحه فرورانش میتواند حرکت مواد داغ درون گوشته را تغییر داده و بر فرآیندهای ذوب و تشکیل ماگما تأثیر بگذارد. این امر به نوبه خود میتواند بر فعالیت بالقوه آتشفشانی، توزیع مجدد فشارها در پوسته و تشکیل گسلهای جدید تأثیر بگذارد. با این حال، این مطالعه تأکید میکند که زلزلههای قریبالوقوع یا فورانهای آتشفشانی را پیشبینی نمیکند. اهمیت علمی آن در آشکار کردن مکانیسمهای عمیقی است که تکامل پوسته زمین را در طول تبدیل یک اقیانوس به یک برخورد قارهای کنترل میکنند.
بواسطة Safia
on
آبان ۲۲, ۱۴۰۵
Rating:


هیچ نظری موجود نیست