از دل صخره‌ها… ده‌ها ردپای دایناسور در ایران کشف شد

ردپاهای منسوب به دایناسورها
 

از دل صخره‌ها… ده‌ها ردپای دایناسور در ایران کشف شد


کشف یک سازند سنگی که ده‌ها ردپای دایناسور در آن دیده می‌شود، توجه دوباره‌ای را به جنبه‌ای کمتر شناخته‌شده از تاریخ طبیعی کشور جلب کرده است. با وجود وسعت زیاد آن، تنها تعداد محدودی از بقایای اسکلت دایناسور در ایران یافت شده است.


عرفان خسروی، دیرینه‌شناس و جانورشناس، این کشف را در پستی در پلتفرم X اعلام کرد و به دنبال بودجه برای انجام مطالعه میدانی، ایجاد قالب از ردپاها و انجام مدل‌سازی سه‌بعدی بود. با این حال، هویت دقیق دایناسورها، سن تأیید شده ردپاها و اهمیت آنها در مقایسه با اکتشافات قبلی تا زمان تکمیل بررسی‌های تخصصی و مستندات علمی قابل تعیین نیست.


ردپاها متعلق به کدام دایناسورها هستند؟


بررسی اولیه تصاویر منتشر شده از ردپاهای تازه کشف شده در ایران نشان می‌دهد که شکل برخی از آنها ممکن است با ردپاهای دایناسورهای سه‌انگشتی و دوپا، به‌ویژه تروپودها، مطابقت داشته باشد. تروپودها گروهی از دایناسورها بودند که بیشتر آنها گوشتخوار بودند، اما گیاهخواران دوپا، مانند اورنیتوپودها، ردپاهای سه انگشتی نیز از خود به جا گذاشتند. بنابراین، نمی‌توان این ردپاها را صرفاً بر اساس ظاهرشان در عکس‌ها، با اطمینان به یک گروه خاص نسبت داد.


ردپاها در نگاه اول خیلی بزرگ به نظر نمی‌رسند، اما بدون اندازه‌گیری‌های دقیق و مقیاس مرجع در عکس‌ها، نتیجه‌گیری در مورد اندازه دایناسورهایی که آنها را به جا گذاشته‌اند غیرممکن است. علاوه بر این، فرسایش سنگ و وضوح محدود تصویر، تشخیص جزئیات را دشوار می‌کند. برای دستیابی به تعیین دقیق‌تر، باید شکل و نسبت انگشتان پا، ابعاد ردپاها و فواصل بین برداشت‌های متوالی بررسی شود؛ فرآیندی که می‌تواند از طریق قالب‌گیری و مستندسازی سه‌بعدی به نتایج علمی قابل اعتمادتری منجر شود.


دایناسورها در ایران: از ردپاها در کوه‌های البرز تا استخوان‌ها و دندان‌ها در کرمان.


 ردپاهای دایناسورها پدیده‌ای کاملاً جدید در ایران نیستند. مطالعات زمین‌شناسی و تحقیقات دیرینه‌شناسی در دهه‌های گذشته نشان داده است که این حیوانات در بخش‌هایی از ایران امروزی زندگی می‌کردند، اگرچه شواهد موجود عمدتاً شامل ردپاها هستند، نه اسکلت‌ها.


منطقه بلده در کوه‌های البرز مرکزی یکی از برجسته‌ترین مکان‌های مورد مطالعه است. مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۴ در مجله Geologica Carpathica منتشر شد، انواع ردپاهای دوران ژوراسیک یافت شده در رسوبات گروه شمشک را ارائه داد. محققان این ردپاها را به سه گروه اصلی دایناسورها نسبت دادند: تروپودها، دایناسورهای دوپا که بیشتر آنها گوشتخوار بودند؛ اورنیتوپودها، گروهی از دایناسورهای عمدتاً گیاهخوار؛ و ساروپودها، گیاهخواران گردن دراز. این مطالعه همچنین ردپاهای مختلف ساروپود را در ایران مستند کرد.


در سال ۲۰۲۵، مطالعه‌ای که در مجله Geobios منتشر شد، ردپاهای جدیدی را در منطقه بلده آشکار کرد. این ردپاها که به دوره ژوراسیک میانی برمی‌گردند، شامل ردپاهای منتسب به دایناسورهای گیاهخوار و ردپاهای ساروپودها هستند. محققان این اکتشافات را به عنوان بخشی از تلاش‌های خود برای درک تنوع حیات وحش ساکن در لبه شمالی اقیانوس باستانی تتیس مورد مطالعه قرار دادند.


شواهد ایرانی محدود به دوره ژوراسیک نیست. در منطقه خور در مرکز ایران، ردپاهایی در سازند فرخ یافت شد که قدمت آن حدود 70 میلیون سال تخمین زده می‌شود و به دوره کرتاسه پسین، نزدیک به انقراض دایناسورهای غیرپرنده، برمی‌گردد. یک مطالعه در سال 2021 این مکان را به عنوان یکی از جدیدترین مکان‌های شناخته شده زمین‌شناسی ردپاهای دایناسورها در خاورمیانه توصیف کرد. با این حال، وضعیت حفظ ردپاها به محققان اجازه نداد تا با اطمینان تمام ردپاها را به گروه خاصی از دایناسورها نسبت دهند.


اما داستان دایناسورها در ایران به ردپاها ختم نمی‌شود. یک بررسی علمی در سال 2012 که در مجله Rivista Italiana di Paleontologia e Stratigrafia منتشر شد، از قطعات استخوان و یک دندان متعلق به یک دایناسور تروپود با اندازه متوسط ​​​​گزارش داد که در سازند راور در منطقه آب بید کرمان کشف شده است. اعتقاد بر این است که این بقایا مربوط به اواخر دوره ژوراسیک تا اوایل دوره کرتاسه هستند. با وجود اهمیت آنها، اطلاعات موجود برای شناسایی قطعی گونه دایناسور کافی نیست، به خصوص از آنجایی که یک دندان معمولاً برای ارائه شواهد قطعی کافی نیست.


بنابراین، تصویر علمی فعلی نشان‌دهنده فقدان کامل دایناسورها در ایران نیست، بلکه نشان‌دهنده وجود شواهد پراکنده‌ای است که برای بازسازی کامل تنوع و پراکندگی جغرافیایی این حیوانات کافی نیست.

از دل صخره‌ها… ده‌ها ردپای دایناسور در ایران کشف شد  از دل صخره‌ها… ده‌ها ردپای دایناسور در ایران کشف شد بواسطة Safia on مهر ۲۱, ۱۴۰۵ Rating: 5

هیچ نظری موجود نیست

مدون محترف