کارشناسان هشدار میدهند: ایران با سرعت نگرانکنندهای در حال از دست دادن منابع آب تجدیدپذیر خود است.
کارشناسان هشدار میدهند: ایران با سرعت نگرانکنندهای در حال از دست دادن منابع آب تجدیدپذیر خود است.
کاهش مداوم منابع آب تجدیدپذیر ایران بار دیگر زنگ خطر را در مورد امنیت آبی آینده کشور به صدا درآورده است. آخرین هشدارها نشان میدهد که ایران در سالهای اخیر بخش قابل توجهی از منابع آب تجدیدپذیر خود را از دست داده است، روندی که همراه با تخلیه بیش از حد آبهای زیرزمینی، کشور را به نقطهای رسانده است که حتی افزایش بارندگی در ماههای اخیر نیز نتوانسته اثرات این کاهش را جبران کند.
بنفشه زهرایی، استاد و رئیس موسسه آب دانشگاه تهران، اظهار داشت که حجم منابع آب تجدیدپذیر در کشور به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. او در سمیناری در مورد انتقال آب که در مرکز تحقیقات کتابخانه ملی برگزار شد، توضیح داد: «حجم منابع آب تجدیدپذیر در کشور کاهش یافته است.»
این استاد دانشگاه تهران هشدار داد که ترازنامه قبلی آب، منابع آب تجدیدپذیر را تقریباً ۱۱۰ میلیارد متر مکعب تخمین زده بود، در حالی که ترازنامه فعلی به ۹۲ میلیارد متر مکعب کاهش یافته است.
با توجه به این وضعیت، کارشناسان هشدار میدهند که کاهش بلندمدت بارندگی، تغییرات اقلیمی و افزایش نرخ مصرف، سهم سرانه آب تجدیدپذیر در ایران را به کمتر از یک پنجم چند دهه پیش کاهش داده و کشور را در آستانه بحران شدید آب قرار داده است.
بارشهای اخیر... تسکین موقت برای یک بحران مزمن
اگرچه سال آبی جاری شاهد افزایش بارندگی در بسیاری از مناطق ایران در مقایسه با سال گذشته بوده است که به بهبود سطح آب در برخی از سدها کمک کرده است، کارشناسان تأکید میکنند که این به معنای پایان بحران آب نیست. دلیل اصلی این هشدار این است که بحران آب در ایران صرفاً مربوط به خشکسالی نیست، بلکه ریشه در دههها بهرهبرداری بیش از ظرفیت طبیعی منابع آب تجدیدپذیر دارد.
بارشهای اخیر برخی از سدهای ایران را که تابستان گذشته به سطح بحرانی رسیده بودند، پر کرده و تقریباً خشک کرده است. با این حال، بارندگی در شهرهای بزرگ مانند تهران هنوز برای جبران کسری بارندگی انباشته شده سالهای گذشته کافی نیست و بنابراین هیچ نشانهای از بهبود کامل وضعیت همه سدها وجود ندارد.
مطالعات علمی نشان میدهد که حتی در سالهای که میزان بارندگی از میانگین بلندمدت بیشتر بوده، ذخایر آبهای زیرزمینی همچنان در حال کاهش بودهاند. تحقیقات نشان میدهد که ایران بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۹، با وجود افزایش قابل توجه بارندگی در این دوره، بیش از ۲۱۱ میلیارد متر مکعب از کل ذخایر آب خود را از دست داده است. محققان به این نتیجه رسیدند که دلیل اصلی این کاهش، تخلیه بیش از حد آبهای زیرزمینی و مدیریت ناپایدار منابع آب است.
کارشناسان تأکید میکنند که این واقعیت به این معنی است که حتی فصلهای بارانی شدید نیز میتوانند تنها بخشی از مخازن سدها را پر کنند، بدون اینکه کاهش شدید سطح آبهای زیرزمینی که در دهههای گذشته تخلیه شده است را جبران کنند. مؤسسه منابع جهانی تخمین میزند که ایران همچنان در میان کشورهایی است که سالانه بیش از ۸۰ درصد از منابع آب تجدیدپذیر خود را مصرف میکنند، وضعیتی که در سطح جهانی به عنوان تنش آبی بسیار بالا طبقهبندی میشود.
یکی دیگر از نگرانیهای عمده، کاهش مداوم سرانه آب تجدیدپذیر است. به گفته سخنگوی بخش آب، این شاخص از تقریباً ۷۰۰۰ متر مکعب به ازای هر نفر در دهههای گذشته به کمتر از ۱۲۰۰ متر مکعب در حال حاضر کاهش یافته است، سطحی که کمی کمتر از آستانه کمبود مطلق آب است.
تخلیه بیش از حد آبهای زیرزمینی: میراث توسعه ناپایدار
بخش کشاورزی بزرگترین مصرفکننده آب در ایران است که بین ۸۵ تا ۹۰ درصد از کل مصرف آب کشور را به خود اختصاص میدهد. بخش قابل توجهی از این مصرف به روشهای سنتی آبیاری، کشت محصولات پرمصرف آب در مناطق خشک، ناکارآمدی شبکههای آبیاری و برداشت غیرقانونی آب از چاهها نسبت داده میشود.
از سوی دیگر، بسیاری از کارشناسان معتقدند که تمرکز بیش از حد سیاستهای آبی بر پروژههای انتقال آب بین حوضهای یا انتقال آب دریا، بدون اصلاح الگوهای مصرف، نمیتواند راهحل پایداری برای بحران باشد.
کارشناسان هشدار میدهند که ادامه مسیر فعلی، پیامدهایی فراتر از کمبود آب آشامیدنی خواهد داشت. این امر علاوه بر تشدید مشکل فرونشست زمین در استانها، منجر به تخریب سفرههای آب زیرزمینی، تسریع مهاجرت از مناطق روستایی، افزایش تنشهای اجتماعی و تهدید امنیت غذایی کشور خواهد شد. به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان، بحران آب را بزرگترین چالش زیستمحیطی و توسعهای میدانند که ایران در دهههای آینده با آن مواجه خواهد شد و رفع آن را پیش از هر چیز مستلزم اصلاح سیاستهای مدیریت منابع آب میدانند، نه صرفاً انتظار سالهای پربارش.
آب، سلامت و عدالت: بحران نه چندان نهان ایران در پساجنگhttps://t.co/E9rvfBlouG
— Radio Zamaneh (@RadioZamaneh) July 6, 2026
مهسا نقوی شیخالاسلامی در گفتوگو با زمانه هشدار میدهد که در شرایط ژئوپلیتیکی پرتنش، «اکسپوزوم جنگ» میتواند ابعاد بحران آب را به طرز بیسابقهای چندبرابر کند. pic.twitter.com/O0n3s7Ds37
بواسطة Safia
on
تیر ۱۵, ۱۴۰۵
Rating:


هیچ نظری موجود نیست