آلودگی آبهای جنوب ایران: ۱۶۰ کیلومتر خط ساحلی زیر بار نفت
نفت که در طول جنگ آبهای جنوب ایران را آلوده کرد، به یک بحران زیستمحیطی تبدیل شده است که فراتر از جمعآوری لکههای قابل مشاهده روی سطح دریا است.
نشت نفت که آبهای جنوب ایران را در طول جنگ آلوده کرده بود، به یک بحران زیستمحیطی تبدیل شده است که بسیار فراتر از جمعآوری لکههای قابل مشاهده روی سطح دریا است. بخشی از نفت به سواحل رسیده است، در حالی که بخشهای دیگر به رسوبات ساحلی نفوذ کردهاند. گزارشی از سیانان هشدار میدهد که اثرات این آلودگی نفتی و شیمیایی میتواند برای دههها ادامه یابد و یک اکوسیستم دریایی منحصر به فرد، از جمله صخرههای مرجانی، جنگلهای حرا، لاکپشتها و سایر موجودات دریایی و همچنین کشورهایی که به نمکزدایی متکی هستند را تهدید کند. این بحران یک چالش بلندمدت برای تلاشهای اصلاح محیط زیست است.
بر اساس تصاویر ماهوارهای، به نظر میرسد که سطح آلودگی نفتی در خلیج فارس حداقل دو برابر شرایط عادی است. سازمان حفاظت محیط زیست ایران تخمین میزند که بیش از ۱۶۰ کیلومتر از خط ساحلی تنها در استان هرمزگان آلوده شده است. با این حال، این ارقام هنوز اولیه هستند، زیرا کارشناسان میگویند که ارزیابیهای دقیق نیاز به توقف خصومتها و دسترسی به مناطق آسیبدیده دارد که برخی از آنها در مناطق نظامی قرار دارند.
صمد حمزهای، رئیس مرکز اقیانوسشناسی هرمزگان، هشدار داد که ادامه نشت نفت از کشتیهایی که در طول جنگ هدف قرار گرفتهاند، نه تنها محیط زیست دریایی را تهدید میکند، بلکه در صورت ورود نفت به زنجیره غذایی، میتواند به سلامت مصرفکنندگان غذاهای دریایی نیز آسیب برساند. مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، در سخنرانی خود در کنفرانس تنوع زیستی در 16 اکتبر، با اشاره به گسترش لکههای نفتی و تشدید تنشها در خلیج فارس و دریای عمان، این پدیده را «نسلکشی زیستمحیطی» توصیف کرد.
160 کیلومتر از خط ساحلی آلوده است.
امید صدیقی، مدیر کل دفتر آلودگیهای دریایی سازمان حفاظت محیط زیست ایران، گفت که این آلودگی در جنوب جزیره قشم و در جزیره هنگام متمرکز شده است. او توضیح داد که شرایط زمان جنگ مانع از رسیدن تیمهای پاکسازی به دریا و جمعآوری لکههای نفتی قبل از گسترش و رسیدن به ساحل شده است، برخلاف روال معمول که سازمان بنادر و دریانوردی به سرعت برای مهار آلودگی مداخله میکند.
وی افزود که سواحل جنوبی قشم و منطقه شیب دراز از جمله مناطقی هستند که بیشترین آسیب را دیدهاند. بخش کوچکی از جنگلهای حرا کاشته شده در نزدیکی روستای نقاشه نیز آلوده شد، در حالی که جنگلهای وسیع حرا در شمال قشم تحت تأثیر قرار نگرفتند. این جنگلها زیستگاههای مهمی برای حیات دریایی هستند و پس از بیرون آمدن از تخم، پناهگاهی برای جوجهها فراهم میکنند. بنابراین، آسیب آنها میتواند بر احیای گونههای دریایی تجاری و غیرتجاری تأثیر بگذارد و منجر به پیامدهای زیستمحیطی و اقتصادی برای ذخایر ماهی شود.
یک عملیات پاکسازی مرحلهای با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان بنادر و منطقه آزاد قشم و با مشارکت ساکنان محلی و ماهیگیران انجام شد. با این حال، موجهای جدید آلودگی مناطق قبلاً پاکسازی شده را تحت تأثیر قرار داد و نیاز به استفاده از ماشینآلات سنگین و منابع بیشتر داشت. بخش قابل توجهی از نفت حذف شد، اما مقادیر زیادی به اعماق رسوبات ساحلی نفوذ کرد و حذف آلودگی باقی مانده را به فرآیندی طولانی و پیچیده تبدیل کرد.
مناطقی که آلودگی در آنها شناسایی شد شامل لاوان، جزیره شیدور و سواحل بندرعباس، بندر لنگه، سیریک، قشم و هرمز است. دوستم توضیح داد که اگرچه بخشهایی از این مکانها تا حد امکان پاکسازی شدهاند، اما پاکسازی و احیای کامل اکوسیستمها به منابع مالی قابل توجهی نیاز دارد. هنوز میزان کامل خسارت به حیات دریایی به طور دقیق ارزیابی نشده است، اما آلودگی مزارع و قفسهای ماهی در آبهای ساحلی منجر به مرگ و میر و تلفات شده است. از جمله گونههای در معرض خطر میتوان به ماهیها، دلفینها، نهنگها، لاکپشتهای دریایی، میگو و سایر سختپوستان و موجودات آبزی اشاره کرد.
به گفته دوستم، ارزیابی جامع در حالی که حملات ادامه دارد، غیرممکن است. آژانس حفاظت از محیط زیست یک گروه ویژه برای ارزیابی خسارت از طریق نمونهبرداری و بررسیهای میدانی تشکیل داده است، اما کار آن مستلزم توقف حملات است. علاوه بر این، دشواری دسترسی به برخی از مکانهای نظامی، ارزیابی مستقیم خسارت را دشوار میکند.
درسهایی از فاجعه ۱۹۹۱
تجربه جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ دشواری رسیدگی به آلودگی نفتی بلندمدت را نشان میدهد. نیروهای عراقی در طول عقبنشینی از کویت، صدها چاه نفت را آتش زدند و باعث فاجعه زیستمحیطی شدند که اثرات آن در سراسر منطقه خلیج فارس گسترش یافت. سیانان به نقل از برنهارد ریگل، استاد دانشگاه نوا ساوتایسترن در فلوریدا، گزارش داد که هنوز آثار نفت قدیمی در برخی از سواحل عربستان سعودی وجود دارد و حذف آنها دشوار است.
ریگل خاطرنشان میکند که حرکت آب، آلایندهها را بین بخشهایی از خلیج فارس حمل میکند؛ آنها ممکن است پس از یک سال به کویت و پس از دو سال به سمت عمان برسند و سپس از طریق تنگه هرمز از اقیانوس خارج شوند. از آنجا که خلیج فارس نسبتاً کمعمق است و تنها یک خروجی اصلی به اقیانوس آزاد دارد، آلایندهها به راحتی پراکنده یا رقیق نمیشوند.
بازیابی ممکن است سالها طول بکشد
دوستم گفت که اکوسیستمهای آسیبدیده به طور کامل به حالت قبلی خود باز نمیگردند، اگرچه میتوان بخش زیادی از سلامت آنها را بازیابی کرد. رسیدن به ۸۰ تا ۹۰ درصد از شرایط قبلی ممکن است مدت زیادی طول بکشد، به خصوص زمانی که نفت به لایههای پایینتر رسوبات نفوذ کرده باشد، جایی که تمیز کردن آن دشوار است. علاوه بر این، حذف لکههای قابل مشاهده به معنای پایان بحران نیست؛ پس از آن احیای زیستگاهها انجام میشود، فرآیندی که میتواند سالها طول بکشد، به ویژه در جنگلهای حرا.
او تأکید کرد که ایران، به ویژه از طریق سازمان بنادر و دریانوردی خود، تخصص و تجهیزات لازم برای مقابله با آلودگی نفتی را دارد که طی دههها واکنش به حوادث به دست آمده است. با این حال، برخی از محیطهای حساس ممکن است به ابزارهای تخصصی نیاز داشته باشند. خلیج فارس دارای تنوع زیستی قابل توجهی است، از جمله ۲۷ گونه پستاندار دریایی و بیش از ۹۰۰ گونه ماهی، و همچنین لاکپشتها، پرندگان دریایی، پلانکتونها، شقایقهای دریایی و عروسهای دریایی.
در حالی که حذف نفت همچنان ضروری است، اما تضمینی برای بازگشت اکوسیستم به حالت قبلی یا جبران خسارات ناشی از جنگ نیست. زیستگاههای طبیعی آسیب دیدهاند و گونههای متعددی تحت تأثیر آلودگی قرار گرفتهاند. توانایی کارشناسان برای ارزیابی کامل میزان خسارت تا زمانی که عملیات نظامی ادامه دارد، محدود است.
بواسطة Safia
on
آبان ۰۴, ۱۴۰۵
Rating:


هیچ نظری موجود نیست