مطبوعات ایران: بحران هستهای ایران در حال تشدید است... و تهران با ضرورت گشودن کانالهای جدید برای گفتگو روبروست.
مطبوعات ایران: بحران هستهای ایران در حال تشدید است... و تهران با ضرورت گشودن کانالهای جدید برای گفتگو روبروست.
پرونده هستهای ایران وارد مرحلهای شده است که دیگر نمیتوان آن را صرفاً یک اختلاف فنی بین تهران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) دانست. تصویب قطعنامه علیه ایران توسط شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در زمانی که این کشور تحت فشار حملات نظامی آمریکا و اسرائیل، همراه با فشارهای اقتصادی و سیاسی است، نشان میدهد که اختلاف بین ایران و آژانس ابعاد امنیتی جدیتری به خود گرفته است.
علی بیگدلی، کارشناس امور آمریکا، در مقالهای برای روزنامه سازندگی استدلال میکند که خطر اصلی نه تنها در احتمال ارجاع پرونده به شورای امنیت، بلکه و مهمتر از آن، در فرسایش تدریجی امکان نظارت و گفتگوی فنی نهفته است. انتظار میرفت قطعنامه ارائه شده توسط ایالات متحده، فرانسه، بریتانیا و آلمان حامل یک پیام سیاسی باشد تا صرفاً فنی.
با این حال، ارجاع پرونده به شورای امنیت لزوماً به معنای بسته شدن همه راهها نیست. مخالفت یا مقاومت چین و روسیه میتواند مانع از شکلگیری اجماع علیه تهران شود. اما ایران همچنین باید از قابلیتهای دیپلماتیک خود برای جلوگیری از گسترش این شکاف استفاده کند.
در این زمینه، رویکرد تهران در تعامل با آژانس بینالمللی انرژی اتمی بسیار مهم میشود. لغو سفر رئیس سازمان انرژی اتمی ایران به وین، در زمانی که دعوتنامه رسمی دریافت نکرده بود، ممکن است از نظر سیاسی قابل توجیه باشد، اما احتمالاً وجهه مطلوبی در سطح بینالمللی ایجاد نمیکرد. با توجه به نیاز ایران، اکنون بیش از هر زمان دیگری، به کاهش فشار سیاسی، باید با همه مسائل با احتیاط برخورد شود.
فقدان نظارت بینالمللی، شکاف اعتماد را عمیقتر میکند و خطر تشدید تنش را افزایش میدهد.
مسئله بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیچیدهتر از یک اختلاف نظر ساده است. نگرانیهای امنیتی ایران پس از حملات نظامی قابل درک است. حضور بازرسان میتوانست اطلاعات مهمی را در مورد سایتهای هدف قرار گرفته، میزان خسارت و وضعیت تأسیسات هستهای در اختیار طرفهای خارجی قرار دهد.
با این حال، ادامه محدود کردن دسترسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز هزینهبر است. هرچه شکاف اطلاعاتی گستردهتر باشد، فضای گمانهزنی و تفسیرهای امنیتی بیشتر میشود.
منطقه کوه کلانک نمونه بارزی از این امر است. اگر اطلاعات جمعآوریشده توسط ماهوارههای آمریکایی، ادامه فعالیت هستهای در این منطقه را تأیید کند، بحران میتواند وارد مرحله جدیدی شود. با توجه به گمانهزنیهای قبلی در مورد فعالیتهای هستهای در منطقه و اظهارات ترامپ در مورد احتمال حمله به اهدافی در داخل ایران، تبدیل سوءظن اطلاعاتی به «یقین» برای واشنگتن میتواند پیامدهای جدی داشته باشد.
اما این بحران محدود به مسئله هستهای نیست. تنگه هرمز و فشارهای اقتصادی نیز در حال تبدیل شدن به بخشی از این معادله هستند. سوال اساسی این است: ایران تا چه مدت میتواند وضع موجود را حفظ کند؟
وقتی تحریمها و محدودیتهای تجاری با بیکاری و مشکلات اقتصادی ترکیب میشوند، دیگر صرفاً یک مسئله سیاست خارجی نیست.
به نظر میرسد یادداشت تفاهم امضا شده در اسلامآباد دیگر همان وزن سابق را ندارد. تهران از بازگشت به آن صحبت کرده است، اما ترامپ اعلام کرده است که خیلی دیر شده است. بنابراین، شاید به جای تلاش برای احیای یک توافق قدیمی به همین شکل، باید به دنبال چارچوب جدیدی برای کاهش تنش بود.
ایران اکنون بیش از هر زمان دیگری به دیپلماسی نیاز دارد. حتی اگر کانالهای قبلی دیگر کار نکنند، باید راههای جدیدی برای گفتگو ایجاد شود. مسئله اساسی عقبنشینی یا تسلیم نیست، بلکه جلوگیری از خارج شدن یک بحران قابل مدیریت از کنترل است.
اگر فشار نظامی، بحران هستهای و مشکلات اقتصادی همزمان ادامه یابد، هزینههای کشور تنها افزایش خواهد یافت. دیپلماسی نباید آخرین راه حل پس از شکست همه راههای دیگر باشد.زمان آن رسیده است که کانالهای جدیدی باز شود، قبل از اینکه یک محاسبه اشتباه دیگر منجر به از دست رفتن این فرصت برای مذاکره شود.
سخنگوی سازمان انرژی اتمی: ایران تسلیم نمیشود؛ برنامۀ هستهای ما صلحآمیز است
— خبرگزاری فارس (@FarsNews_Agency) September 15, 2026
کمالوندی در کنفرانس آژانس انرژی اتمی: ایران از نخستین اعضای NPT بوده و به تعهدات خود پایبند مانده.
آیا بازرسان در بازرسیها که از تأسیسات ایران انجام دادهاند گزارشی مبنی بر انحراف ارائه نمودهاند؟ pic.twitter.com/SlvPr8uqo8

هیچ نظری موجود نیست