به دلیل قطعی اینترنت: غیبت بی‌سابقه دانشگاه‌های ایرانی در رتبه‌بندی جهانی دانشگاه‌های تایمز هایر اجوکیشن ۲۰۲۶

دانشگاه‌های ایرانی


به دلیل قطعی اینترنت: غیبت بی‌سابقه دانشگاه‌های ایرانی در رتبه‌بندی جهانی دانشگاه‌های تایمز هایر اجوکیشن ۲۰۲۶

برای اولین بار از زمان راه‌اندازی رتبه‌بندی‌های تأثیرگذار تایمز هایر اجوکیشن (THE)، فهرست ۲۰۲۶ عاری از هرگونه دانشگاه ایرانی بود. این رویداد بی‌سابقه، که ظاهراً حذف کامل آموزش عالی ایران از این ارزیابی بین‌المللی است، در ابعاد عمیق‌تر خود، پیامدهای وخیم قطعی‌های طولانی‌مدت اینترنت، انزوای علمی و بحران ساختاری که دانشگاه‌ها را در جمهوری اسلامی گرفتار کرده است، آشکار می‌کند.


غیبت ایران با وجود مشارکت گسترده بین‌المللی


تایمز هایر اجوکیشن اعلام کرد که عملکرد ۱۶۴۶ دانشگاه از ۱۱۶ کشور را در رتبه‌بندی‌های تأثیرگذاری توسعه پایدار ۲۰۲۶ خود ارزیابی کرده است. دانشگاه‌ها بر اساس سهم آنها در دستیابی به ۱۷ هدف توسعه پایدار سازمان ملل متحد ارزیابی می‌شوند که شامل موارد زیر است: آموزش با کیفیت، سلامت، برابری جنسیتی، نوآوری، کاهش نابرابری‌ها، حفاظت از محیط زیست و ارتقای نهادهای پاسخگو. با این حال، هیچ دانشگاه ایرانی در میان مؤسسات ارزیابی شده وجود نداشت.


این غیبت با توجه به اینکه رتبه‌بندی‌های ۲۰۲۵ شامل ۳۴ دانشگاه ایرانی بود که برخی از آنها در شاخص‌های خاص رتبه‌های بالایی کسب کردند، قابل توجه است. برای مثال، دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه علوم پزشکی ایران در بخش سلامت و رفاه برجسته بودند، در حالی که دانشگاه صنعتی امیرکبیر در بخش صنعت، نوآوری و زیرساخت خود را متمایز کرد و در برخی از زیرشاخص‌ها در میان موسسات پیشرو قرار گرفت.


موانع فنی و سیستم‌های جهانی مسدود شده


در این زمینه، روابط عمومی دانشگاه صنعتی امیرکبیر روز پنجشنبه (۸ آگوست ۲۰۲۰) اعلام کرد که عدم حضور دانشگاه‌های ایرانی در فهرست جدید به دلیل ارزیابی منفی از عملکرد علمی آنها نبوده، بلکه به دلیل عدم توانایی دانشگاه‌ها در ارائه داده‌ها و اسناد لازم به تایمز هایر اجوکیشن به دلیل «محدودیت‌های اعمال شده در دسترسی به سیستم ارسال اطلاعات» بوده است.


این دانشگاه از آنچه که آن را «موانع غیرعلمی در فرآیند ارزیابی جهانی» توصیف کرد، ابراز تاسف کرد و توضیح داد که مسدود شدن دسترسی به پورتال رسمی تایمز هایر اجوکیشن مانع از ارسال داده‌های دانشگاه‌های ایرانی شده است. اگرچه در این بیانیه به صراحت نهاد مسئول این محدودیت‌ها مشخص نشده است، اما عدم توانایی همه دانشگاه‌های ایران در دسترسی به یک سیستم بین‌المللی، پیامدهای جدی قطع گسترده اینترنت و محدودیت‌های آن در ایران را برجسته می‌کند.


پیامدهای قطعی اینترنت: انزوا و فلج دانشگاهی

از ژانویه 2026 (دسامبر 2020)، همزمان با تشدید اعتراضات، دولت ایران به طور سیستماتیک دسترسی شهروندان به اینترنت بین‌المللی را در مقیاس وسیع قطع کرده است. این محدودیت‌ها پس از شروع جنگ در اواخر فوریه (نهم اسفند) تشدید شد، به طوری که بخش قابل توجهی از جامعه ایران به مدت سه ماه متوالی تقریباً قطعی کامل اینترنت را تجربه کردند. گزارش‌های فنی نشان می‌دهد که بیش از 96 درصد از مسیرهای اینترنتی در ایران در زمان‌های مشخصی عملاً قطع بوده‌اند و کنترل دسترسی از طریق یک زیرساخت متمرکز مدیریت می‌شد.


قطعی اینترنت محدود به رسانه‌های اجتماعی یا رسانه‌های سنتی نبود؛ این اختلال به دانشگاه‌ها، آزمایشگاه‌ها، کتابخانه‌های دیجیتال و گروه‌های تحقیقاتی نیز گسترش یافت که به نوبه خود دسترسی به مجلات علمی، پایگاه‌های داده، سیستم‌های ارسال مقاله، جلسات بین‌المللی و همکاران در خارج از کشور را از دست دادند.


«دانشگاه‌ها در سکوت الکترونیکی»: خبرگزاری ایسنا در هفته‌های اول قطع اینترنت، گزارشی منتشر کرد که موانع متعدد اساتید و دانشجویان در دسترسی به منابع علمی و به‌روزرسانی تحقیقاتشان را مستند می‌کرد. حتی پایگاه علمی جهاد دانشگاهی از دسترسی بیش از ۱.۵ میلیون مقاله محلی از طریق اینترانت خود به دلیل محدودیت‌های بین‌المللی اینترنت خبر داد - اقدامی که نشان‌دهنده اختلال کامل دسترسی به منابع علمی جهانی بود.


«تاریکی دانشگاهی در ایران»: در زمینه‌ای مرتبط، مجله علمی نیچر به تأثیر این اختلالات پرداخت و توضیح داد که محققی که دسترسی به ایمیل دانشگاه، سیستم مجله یا نرم‌افزار ابری خود را از دست می‌دهد، عملاً کل زنجیره تولید علمی، از جمع‌آوری داده‌ها تا بررسی دقیق و انتشار نهایی نتایج را متوقف می‌کند.


مکانیسم ارزیابی و فرسایش تدریجی مداوم

برخلاف ارزیابی‌هایی که به داده‌های استناد خودکار متکی هستند، رتبه‌بندی‌های تأثیر آموزش عالی تایمز امسال نیاز به ثبت‌نام و عضویت در شبکه و همچنین بارگذاری مستقیم شواهد توسط دانشگاه‌ها دارد. بنابراین، هر دانشگاهی که نتواند در بازه زمانی مشخص شده به سامانه دسترسی پیدا کند، به طور خودکار از فرآیند ارزیابی حذف می‌شود.


با این حال، عدم حضور در این رتبه‌بندی به معنای حذف کامل دانشگاه‌های ایران از تمام رتبه‌بندی‌های جهانی نیست. در رتبه‌بندی جهانی دانشگاه‌های تایمز هایر اجوکیشن در سال ۲۰۲۶، دانشگاه‌هایی مانند امیرکبیر، شریف، تهران و دانشگاه علم و صنعت (UST) همچنان نماینده دارند؛ امیرکبیر و شریف در رده ۳۵۱-۴۰۰ و دانشگاه تهران در رده ۴۰۱-۵۰۰ قرار دارند.


با این حال، سقوط ۴۵ رتبه‌ای دانشگاه تهران در رتبه‌بندی سال گذشته، عقب ماندن دانشگاه‌های ایران از همتایان منطقه‌ای خود، همراه با سرکوب امنیتی، دستگیری‌های گسترده دانشگاهیان و دانشجویان معترض، کاهش همکاری‌های بین‌المللی، فرار مغزها و کاهش بودجه‌های تحقیقاتی، همگی تصویر روشنی از فرسایش تدریجی که مؤسسات آموزش عالی در ایران در سال‌های اخیر متحمل شده‌اند، ترسیم می‌کنند.

به دلیل قطعی اینترنت: غیبت بی‌سابقه دانشگاه‌های ایرانی در رتبه‌بندی جهانی دانشگاه‌های تایمز هایر اجوکیشن ۲۰۲۶ به دلیل قطعی اینترنت: غیبت بی‌سابقه دانشگاه‌های ایرانی در رتبه‌بندی جهانی دانشگاه‌های تایمز هایر اجوکیشن ۲۰۲۶ بواسطة Safia on مرداد ۰۹, ۱۴۰۵ Rating: 5

هیچ نظری موجود نیست

مدون محترف